ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )

27

فرقه هاى اسلامى ( فارسى )

نام عبد الله پسر حرب ( يا حارث ) عقيده‌هاى عارفانه « 1 » را آموزش مىداد . اين مرد را پسر زنديقى يا ملحدى دوگانه‌پرست از شهر مدائن دانسته‌اند . آموزش او غير از ستايش امامان بسان پيامبران ، فرشتگان و موجوداتى الهى شامل اعتقاد به وجود قبلى روح‌ها به صورت سايه‌ها ( اظلّه ) تناسخ روح‌ها ، بازگشت ادوارى به اين جهان و انكار رستاخيز و معاد بود . بنا به نوشته مؤلفان كتابهاى فرق آموزش‌هاى او بنياد عقيده‌هايى قرار گرفت كه گروههاى غلات شيعه كوفه آن را پذيرا گشته شايع ساختند يعنى گروههايى كه در حاشيه فرقه شيعه امامى كه پشتيبان امامت فرزندان حسين ( ع ) بودند ، قرار داشتند . اين نكته از كتابهاى ادبى بر جاى مانده از غلات به ويژه كتاب الهفت و الاظله كه نصيريان آن را حفظ كرده‌اند به خوبى دريافت مىشود « 2 » . بنا به گفته مؤلفان كتابهاى ملل و نحل عقيده‌هاى عبد الله پسر حرب در ميان گروههاى خرم دينيان « 3 » نيز كه در سرزمين ميان رودان و ايران باخترى بودند و از عبد الله پسر معاويه پشتيبانى مىنمودند رواج گرفت . در شاخه ديگر هاشميان كه از امامت محمّد پسر على عبّاسى پشتيبانى مىنمودند يك تن داعى ملقب به خداش « 4 » كه نزديك سالهاى 111 - 118 / 729 - 736 در سرزمين‌هاى نيشابور و مرو كوشش مىكرده به اشاعه مذهب خرميان و طرفدارى از آزادى در آميزش جنسى متّهم شد . خداش را امام عباسى لعن كرد و گويا به آغالش همو كشته شده بنا به نوشته كتابى كه به گونه‌اى دروغين به ناشى

--> ( 1 ) . gnostic , م . ( 2 ) . H . Halm » Das Buch der schatten : Die Mufaddal - Tradition der Gulat und die ursprunge des Nusairiertums « in Der islam ج 55 صص 266 - 219 ، ج 58 صص 86 - 15 ؛ نگ به ويژه‌نامه ج 58 صص 16 به بعد . ( 3 ) . نوبختى ، فرق الشيعة ص 36 سعد بن عبد الله « المقالات و الفرق » ص 44 ( 4 ) . درباره او نگ Sharon « خداش » در دانشنامه اسلام چاپ دوم و Black Banners From the East صص 173 - 165 ، 186 - 180 . استدلال شارن مبنى بر اينكه عباسيان خداش را به سبب پشتيبانىاش از علويان طرد كردند قانع‌كننده نيست .